فرصت تازه :«تراسیکا»؛ راه ابریشم جدید

بنیاد پرش 30 ژانویه 2016 0
فرصت تازه :«تراسیکا»؛ راه ابریشم جدید
در سال‌های اخیر مرکز ثقل تجارت و تولید جهانی به‌سمت آسیا تغییر جهت داده و به تبع آن تقاضا برای حمل‌ونقل در این منطقه بیشتر شده است. این مساله موجب افزایش همکاری بین دولت‌ها به‌ویژه برای ایجاد کریدورهای بین‌المللی و عملیاتی کردن آنها شده است. در حال حاضر چهار کریدور مهم بین‌المللی از قزاقستان می‌گذرند وچین را به اروپا وصل می‌کنند که یکی از این کریدورها، کریدور «تراسیکا» است. کریدور تراسیکا پیش‌تر ابتکار و پیشنهاد اتحادیه اروپا برای کمک به کشورهای محصور در خشکی آسیای میانه و نیز گسترش اتصالات حمل‌ونقلی بین اروپا و آسیا بود.

براساس گزارش دفتر امور بین‌الملل راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران، برنامه کریدور تراسیکا در ماه مه‌سال ۱۹۹۳ میلادی در نشست وزرای حمل‌ونقل و تجارت هشت کشور عضو (پنج کشور جمهوری آسیای‌مركزي و سه جمهوری قفقاز) در بروکسل ارائه شد که طی آن یک کریدور حمل‌ونقل شرق – غرب از طریق دریای سیاه – جمهوری قفقاز – دریای‌خزر و آسیای‌مركزي، میان اروپا و آسیای‌مركزي تعریف شد و در سال ۱۹۹۸ میلادی با هدف توسعه روابط اقتصادی، حمل‌ونقلی و تجاری کشورهای حوزه دریای سیاه، قفقاز و حوزه دریای‌خزر راه‌اندازی شد. اهداف اصلي اتحاديه اروپا در کريدور تراسيکا به این شرح است:

1- حمايت سياسي و اقتصادي از استقلال جمهوري‌ها و افزايش ظرفیت‌هاي آنها از طريق دسترسي به بازارهاي اروپايي و جهاني به کمک مسيرهاي متعدد حمل‌ونقل.
2- افزايش همکاري‌هاي منطقه‌اي ميان کشورهاي عضو.
3- استفاده از تراسيکا به‌عنوان کاتاليزوري براي جذب حمايت سازمان‌هاي مالي بين‌المللي و بخش‌هاي خصوصي.
4- اتصال تراسيکا به شبکه ترانس – اروپا.

تراسيکا به‌عنوان مسيري که کمترين هزينه و زمان را براي اتصال جمهوري‌هاي آسياي ميانه به بازارهاي جهاني و بنادر اروپايي دارد، معرفي شده است. کريدور تراسيکا (اروپا-قفقاز-آسيا) بعد از فروپاشي شوروي سابق در سال 1993 به‌عنوان يک مسير ترانزيتي مطرح و در سال 1998 با هدف توسعه روابط اقتصادي، حمل‌ونقلي و تجاري کشورهاي حوزه درياي سياه، قفقاز و حوزه درياي خزر راه اندازي شد.اعضای تراسیکا کشورهاي بلغارستان، اوکراين، روماني، مولداوي و ترکيه در حاشيه درياي سياه، گرجستان، ارمنستان و آذربايجان در منطقه قفقاز و ترکمنستان، قزاقستان، ازبکستان، تاجيکستان و قرقيزستان در آسياي ميانه عضو اين کريدور هستند. در سال 1388 جمهوري اسلامي ايران نیز به‌عنوان چهاردهمين کشور عضو اين کريدور شناخته شد. هدف اصلي تراسيكا توسعه روابط اقتصادي، تجارت و ارتباطات حمل‌ونقل در طول اين كريدور است. تراسيكا در سال 1993 از سوي اتحاديه اروپا طي كنفرانسي در بروكسل ابتدا ازسوی 8 كشور تشکیل شد و امروز تعداد اعضای این گروه به 14 كشور رسيده است. هدف این گروه، بهبود تجارت و حمل‌ونقل در طول كريدور اروپا ـ قفقاز ـ آسيا بود. اين كريدور از اروپاي شرقي (بلغارستان، روماني، اوكراين) شروع شده و پس از عبور از درياي سياه وارد بنادر پوتي و باتومي در گرجستان شده، ضمن اينکه از شبكه حمل‌ونقل قفقاز جنوبي و ارتباط زميني تركيه به‌سوي اين منطقه استفاده مي‌كند. تراسیکا سپس از آذربايجان با استفاده از فري‌بوت‌هاي درياي خزر (باكو ـ تركمن‌باشي، باكو ـ آكتائو) مسير تراسيكا به شبكه‌هاي ريلي كشورهاي آسياي ميانه، تركمنستان و قزاقستان مي‌رسد. شبكه‌هاي حمل‌ونقلي اين كشورها به ازبكستان ـ قرقيزستان ـ تاجيكستان وصل بوده و به مرزهاي چين و افغانستان مي‌رسند. با توجه به اهميت تكميل مسير استراتژيك حمل‌ونقل تركيبي (جاده – ريل) اروپا – تركيه – ايران به آسياي ميانه – قفقاز و بالعكس، تلاش‌هاي سازمان راهداري و حمل‌ونقل جاده‌ای براي الحاق به كريدور تراسيكا از سال 1381 آغاز شد.

کريدور تراسيكا متشكل از موافقت‌نامه‌هاي حمل‌ونقل بين المللي چند جانبه پايه و موافقت‌نامه تامين مالي مشترك دبيرخانه دائمي كميسيون بين دولتي بين دولت‌هاي طرف موافقت‌نامه حمل‌ونقل بين المللي چند جانبه پايه به منظور توسعه كريدور اروپا – قفقاز –آسيا است، در سال 1387 موافقت‌نامه‌هاي يادشده به تصويب مجلس شوراي اسلامي رسيد و پس از تاييد شوراي نگهبان اين مصوبه براي اجرا به وزارت راه و شهرسازي ابلاغ شد. ايران با دارا بودن موقعيت جغرافيايي و تزانزيتي ويژه در منطقه در زمينه تجارت بين آسيا و اروپا نقش ويژه‌اي ايفا مي‌كند، بنابراين عبور كريدورهاي جاده ابريشم، شمال-جنوب، شرق-غرب، شبكه بزرگراه‌هاي آسيايي و شاخه جنوبي كريدور سه گانه آلتيد از قلمرو جمهوري اسلامي ايران حاكي از آن است كه با عضويت رسمي ايران در كريدور تراسيكا، مسيرهاي اين كريدور توسعه‌يافته و علاوه بر مسير درياي سياه، مسير زميني بلغارستان، تركيه و جمهوري اسلامي ايران كه از اقتصادي‌ترين مسيرهاي دسترسي اروپا به آسيا به شمار مي‌رود، به مسيرهاي ياد شده اضافه مي‌شود كه قطعا منافع اقتصادي، تجاري و سياسي عمده‌اي را متوجه كشورهاي منطقه خواهد كرد. ایران تنها مسیر جاده‌ای برای کریدور مزبور به شمار می‌آید، بنابراین از اهمیت ویژه‌ای در این طرح برخوردار است. به علاوه با عضویت ایران در کریدور تراسیکا راه برای عضویت کشورهای افغانستان و پاکستان که مایل به پیوستن به این کریدور هستند، هموار شد. اما به نظر می‌رسید، برنامه ایران در مسیر اتصال به این کریدور نسبت به کشوری همچون قزاقستان بسیار کند پیش می‌رود و اگر با این روش ادامه پیدا کند، با توجه به اجرایی شدن طرح‌های بزرگ دیگر کشورها، ممکن است ایران دیگر از این موقعیت ویژه کنونی برخوردار نباشد و به تدریج موقعیت مطلوب خود را در منطقه از دست بدهد.

منبع : دنیای اقتصاد


پاسخی بگذارید »

شما باید وارد شوید تا بتوانید کامنت بگذارید.