سرمایه‌گذاری در پرورش ماهیان سردابی

بنیاد پرش 26 دسامبر 2014 0

سرمایه‌گذاری در پرورش ماهیان سردابی

در میان ماهیان سردابی قزل‌آلا یکی از پرطرفدارترین گونه‌ها بین مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان است. در حال حاضر تقریبا در اکثر استان‌های کشور مزارع پرورش ماهی قزل‌آلا وجود دارد، البته استان‌های مازندران، چهارمحال و بختیاری، لرستان و فارس به لحاظ تولید در جایگاه اول تا پنجم قرار دارند. شاید در نگاه اول با دیدن یک مزرعه پرورش ماهی ذوق‌زده شوید و به‌خصوص در هنگام غذا‌ دادن از بالا و پایین پریدن ماهی‌ها لذت ببرید و دلتان بخواهد که یک مزرعه پرورش ماهی قزل‌آلا راه‌اندازی کنید ولی باید بدانید که کار به این سادگی‌ها هم که فکر می‌کنید نیست و مشکلات خاص خود را دارد. در گزارش امروز به جوانب مختلف سرمایه‌گذاری و راه‌اندازی یک مزرعه پرورش ماهی قزل‌آلا می‌پردازیم که در ادامه می‌خوانید…

شروع سرمایه‌گذاری و امکانات لازم
برای سرمایه‌گذاری در احداث  و راه‌اندازی یک مزرعه پرورش ماهی مهم‌ترین مسئله مکان‌یابی است؛ مکان‌یابی مناسب هم به لحاظ دسترسی به منابع آبی مناسب جهت تولید و هم به لحاظ موقعیت مکانی و میزان دسترسی به بازار فروش. در واقع مکان‌یابی دقیق و اصولی نه تنها در بهبود شرایط فروش و سود‌آوری به شما کمک خواهد کرد بلکه به لحاظ دسترسی به منابع آبی کافی و مناسب می‌تواند دوره پرورش و فرآیند تولید را کوتاه‌تر کند.
بهترین منابع آبی برای پرورش ماهیان سردابی استفاده از آب چشمه‌های طبیعی با محدوده دمایی 14 تا 17 درجه سانتیگراد است و دمای زیر 10 و بالای 20 درجه سانتیگراد برای پرورش قزل‌آلا نامطلوب است چون در این بازه‌های دمایی میزان رشد ماهی بسیار پایین می‌آید و راندمان تولیدی مزرعه از حالت مطلوب خارج خواهد شد البته در پرورش ماهی قزل‌آلا از روان‌آب‌های سطحی مانند رودخانه‌ها و نهر‌های بزرگ و همچنین در مواردی از آب چاه نیز استفاده می‌شود. مسئله بعدی یافتن زمینی به مساحت حداقل 2000 متر مربع در محدوده مورد نظر است. گفتنی است که در صورت داشتن طرح توجیهی مناسب و سرمایه لازم (30 درصد آورده شخص) برخی زمین‌های بایر و بلا‌استفاده یا زمین‌های سنگلاخی و صخره‌ای توسط سازمان جنگل‌ها و مراتع به افراد متقاضی واگذار می‌شود. به گفته کارشناسان امر راه‌اندازی یک مزرعه پرورش ماهی با ظرفیت تولید زیر 20 تن در سال، توجیه اقتصادی ندارد؛ بنابراین برای شروع باید کار را با این حجم تولید در نظر بگیریدکه برای راه‌اندازی آن لا‌اقل به سرمایه‌ای بالغ بر 200 میلیون تومان احتیاج دارید، البته این مبلغ منهای هزینه‌های خرید زمین است.
هزینه‌ها شامل ساختمان اداری، انبار آذوقه، اتاقک نگهبانی، ساخت استخرها و کانال‌های ورودی و خروجی آب به مزرعه و نصب تجهیزات فنی مزرعه است، بنابراین از این مبلغ 70 تا 80 میلیون تومان برای احداث ساختمان اداری، انبار غذا و انبار لوازم و تجهیزات استفاده می‌شود (معمولا در مزارع پرورش ماهی به جای احداث ساختمان‌های مجزا از یک ساختمان دو طبقه که طبقه زیرین شامل انبار غذا و تجهیزات و طبقه دوم هم ساختمان اداری و دفتر فروش و یک اتاق استراحت است استفاده می‌شود). ساخت اتاقک نگهبانی هم هزینه آنچنانی برایتان ندارد و کمتر از پنج میلیون تومان تمام می‌شود. مهم‌ترین قسمت کار ساخت و طراحی استخر‌هاست که معمولا در مزارع به‌صورت متداول از سه نوع استخر استفاده می‌شود؛ استخر‌های 1×10 برای نگهداری بچه ماهی‌های یک تا سه گرمی، استخر‌های 5/2 ×20 برای نگهداری ماهیان پیش‌پرواری و استخرهای 3×30 متر برای نگهداری ماهیان پرواری.
امروزه در اکثر مزارع پرورش ماهی از روش‌های تولید لایه‌ای استفاده می‌شود به این ترتیب که پس از هر مرحله از تولید و رشد مرحله غربال‌گری صورت می‌گیرد و به این ترتیب ماهی‌ها با اندازه‌ها و وزن‌های یکسان در استخر‌های مجزا نگهداری می‌شوند و به همین ترتیب کار ادامه می‌یابد. به این ترتیب تقریبا در تمام طول سال ماهی آماده فروش در مزرعه موجود است لذا مزرعه‌دار می‌تواند مشتریان خود را در تمام طول سال راضی نگه دارد. فضای کلی که برای استخر در نظر گرفته می‌شود بین 800 تا 1000 متر مربع است که یک فضای مفید500 تا 700 متری را در اختیار شما قرار می‌دهد. عمق استخر‌ها برای پرورش ماهیان پرواری معمولا بین 80/1 تا 40/2 متر است و در حالت متداول دو متر و20 سانتیمتر است که از این میزان دو متر آن آبگیری می‌شود. در هر متر‌مربع بین 40 تا 60 ماهی می‌توان پرورش داد بنابراین حدود 20 استخر در ابعاد3×30 لازم است که مبلغی حدود 50 تا 70 میلیون هم باید برای ساخت استخر‌ها کنار بگذارید. به ازای هر استخر یک پمپ هوادهی نیاز است که سر جمع هزینه‌ای حدود 15 تا 20 میلیون تومان روی دستتان می‌گذارد. علاوه بر این، حدود پنج تا هفت میلیون تومان هم باید برای پمپ‌های برگشتی و تجهیزات آن هزینه کنید که برای استفاده در مواقع اضطراری یا در صورت کمبود منابع آبی به کارتان می‌آید. در نهایت مزرعه‌ای در این سطح را با سه نیروی کار می‌توانید اداره کنید.
در رابطه با دریافت مجوز‌ها باید با ارائه طرح توجیهی به اداره شیلات منطقه‌ای که در آن زندگی می‌کنید مراجعه کنید. پس از بررسی کارشناسی، موافقت اصولی طرح شما صادر می‌شود. در ادامه استعلام‌های مورد نظر از ادارات محیط زیست، بهداشت، دامپزشکی، منابع طبیعی و غیره گرفته می‌شود تا در نهایت مجوز کارتان صادر شود.

فرآیند تولید و میزان سود‌آوری

شروع تولید از خرید بچه ماهی‌های یک تا سه گرمی آغاز می‌شود، البته در برخی مزارع از بچه‌ماهی‌های پنج تا 140 گرمی متغیر است. قیمت هر بچه‌ماهی یک گرمی در بازار حدود 160 تومان است و پس از آن تا پنج گرم به ازای هر گرم 15 تومان برقیمت آن افزوده می‌شود. از پنج گرم تا 10 به ازای هر گرم 10 تومان و تا 20 گرم به ازای هرگرم هفت تومان قیمت بچه‌ماهی‌ها افزایش می‌یابد و از 20 گرم به بعد به‌صورت کیلویی خریدوفروش می‌شود.
در گام اول به حدود40 تا 60 هزار بچه‌ماهی نیاز دارید که بین 10 تا 15 میلیون برایتان آب می‌خورد. طول دوره تولید شش تا هشت ماه است و طی این مدت برای تولید هر کیلو‌گرم ماهی آماده فروش4/1 کیلو‌گرم غذا مصرف می‌شود که در حال حاضر بین 4800 تا 7000 تومان در بازار قیمت دارد بنابراین برای کل تولید در یک سال حدود 28 تن غذا مصرف خواهد شد که چیزی قریب به 130 تا 180 میلیون تومان باید برای این کار هزینه کنید البته پس از پایان دوره اول تولید چون فروش تقریبا به روز خواهد شد برای تامین این مبلغ مشکلی نخواهید داشت. اگر با همان فرض اول مسئله را حل کنیم و 20 تن تولید سالانه مدنظر قرار گیرد در این صورت با توجه به قیمت هر کیلو‌گرم ماهی قزل‌آلا در بازار (15000 تومان به ازای هر کیلو‌گرم) در نهایت کل فروش شما تقریبا معادل 300 میلیون تومان خواهد شد که با کسر هزینه‌ها 20 تا 25 درصد سود خالص برایتان به ارمغان می‌آورد و ظرف مدت پنج تا هفت سال سرمایه شما بازگشت خواهد کرد.

مکان‌یابی کارشناسانه شرط موفقیت در کار
در هرفعالیت تولیدی، بازار مهم‌ترین بخش کار است بنابراین شناخت شرایط بازار و عوامل موثر بر آن بسیار در کار تولید کمک‌کننده است. امیر سعید ویلکی، کارشناس مسئول و مشاور معاونت توسعه آبزی‌پروری شیلات ایران در رابطه با شرایط بازار ماهی قزل‌آلا در گفت‌وگو با «فرصت امروز» گفت: در حال حاضر به دلیل اینکه آبزیان از جمله گوشت‌های بدون ضرر شناخته می‌شوند و از لحاظ ارزش غذایی در جایگاه مناسبی قرار دارند در دنیا طرفداران زیادی پیدا کرده‌اند و سرانه مصرف این نوع گوشت روز به روز رو به افزایش است. در ایران هم به همین ترتیب است بنابراین بازار به لحاظ تقاضا شرایط بسیار مناسبی دارد اما با این وجود مهم‌ترین عامل در رونق یک مزرعه و فروش بیشتر مکان‌یابی دقیق و اصولی است که باید با نظرات کارشناسی انجام گیرد. وی در ادامه افزود: تجربه نشان داده که در مکان‌های پر تردد و توریستی فروش بسیار بالاتر است و عرضه ماهی به‌صورت مستقیم انجام می‌شود که این کار دو مزیت عمده دارد؛ اول اینکه دست واسطه‌ها کوتاه می‌شود و درآمد بیشتری نصیب تولید‌کننده خواهد شد و مزیت دیگر این است که مصرف‌کنندگان ماهی تازه خریداری می‌کنند و از تازگی و سلامت محصول مطمئن خواهند شد.
ویلکی در رابطه با تهدید‌های این فعالیت تولیدی، ریسک‌پذیری بالا را یکی از معایب این کار برشمرد و اظهار کرد: به دلیل اینکه اکثر مزارع پرورش ماهی قزل‌آلا در مسیر رودخانه‌ها و نهر‌ها واقع شده‌اند تا بتوانند از آب این رودخانه‌ها استفاده کنند همواره در معرض خطر وقوع سیلاب‌های ناگهانی قرار دارند که باعث از بین رفتن سرمایه مزرعه‌دار می‌شود. از سوی دیگر بیماری‌ها نیز یک تهدید بزرگ برای سرمایه‌گذاران به حساب می‌آید.

با تجربه و دانش وارد شوید
محمد‌رضـــا شـــاه‌مرادی یکی از پرورش‌دهندگان و تولید‌کنند‌گان ماهی قزل‌آلا در شمال کشور نخستین شرط ورود به این کار را داشتن تجربه و دانش مناسب عنوان کرد و افزود: اگر کسی سرمایه کافی برای ورود به این حوزه داشته باشد تنها زمانی به او پیشنهاد سرمایه‌گذاری در این فعالیت را می‌دهم که از دانش و تجربه کافی برخوردار باشد یا از وجود کارشناسان استفاده کند. وی با اشاره به نبود فرهنگ غذایی سالم و مناسب در جامعه عنوان کرد: فرهنگ مصرف آبزیان در ایران هنوز جا نیفتاده و سرانه مصرف ما نسبت به خیلی از کشور‌ها پایین‌تر است لذا اگر این فرهنگ جا بیفتد که مردم از ماهی و آبزیان در رژیم غذایی خود بیشتر استفاده کنند در نهایت به نفع کل جامعه تمام خواهد شد.
ویلکی نیز در توصیه به سرمایه‌گذاران عنوان کرد: بهتر است فارغ‌التحصیلان رشته‌هایی نظیر شیلات در این حوزه سرمایه‌گذاری کنند اما مشکلی که الان در جامعه ما وجود دارد این است که خیل فارغ‌التحصیلان به دلیل نداشتن سرمایه کافی امکان راه‌اندازی یک کسب‌و‌کار را ندارند و افرادی که سرمایه مناسبی در اختیار دارند از دانش علمی لازم بی‌بهره‌اند و به نظر می‌رسد برقراری ارتباط بین این دو گروه در شرایط فعلی دشوار است بنابراین می‌توان گفت که سرمایه و دانش لازم و ملزوم یکدیگرند.

منبع : forsatnet


پاسخی بگذارید »

شما باید وارد شوید تا بتوانید کامنت بگذارید.