داستان علی بابا و درس هایی که برای کار آفرینان و اکوسیستم ایران دارد

mit2332148 25 سپتامبر 2014 0

داستان علی بابا و درس هایی که برای کار آفرینان و  اکوسیستم ایران دارد

محسن مولایی نسب

یک آموزگار چینی زبان انگلیسی با بومی‌کردن ایده‌های پیشتر آزموده شده در صنعت فناوری ایالات متحده، تبدیل به یکی از ثروتمندترین کارآفرینان جهان شده است.شرکت علی‌بابا که در ‌هانگژو چین واقع شده و «جک ما» بنیانگذار آن است تبدیل به بزرگ‌ترین خرده‌فروش اینترنتی شده است. «جک ما» بنیانگذار «گروه علی بابا» در سال 1999، سال‌ها شاهد رشد فعالیت و درآمدهای خود در چین بود تا شرکتش به بزرگ‌ترین خرده‌فروش پرجمعیت‌ترین کشور جهان تبدیل شود. جک ما وب سایت علی بابا  را به عنوان جاده ابریشم دیجیتالی کشور چین در دهکده جهانی وب، به جهانیان شناسانده است.

1411148558000-AP-APTOPIX-ALIBABA-IPO-67362332

جک ما نمادی از تغییری تاریخی است. در روزهایی که غرب بر خدمات و فناوری متمرکز بود، بازارهای نوظهور روی تولید با هزینه کم تمرکز کردند، اما هنجارهای اقتصادی دهه 1980 به‌طور کل دگرگون شده‌اند. علی‌بابا یک شرکت واقعا پیشرفته است که فناوری آن بسیار پیشروتر از بیشتر شرکت‌های غربی است.

علی بابا در بهترین زمان ممکن، به بازارهای جهانی راه پیدا کرد. این شرکت، بسیار هوشمندانه موقعیت بازار را تشخیص داد. در سال 2000، نفوذ اینترنت به چین تازه رشد پیدا کرده بود و حجم صادرات نیز با سرعت بالایی رو به افزایش بود. چین به تازگی به عنوان برترین تولید کننده جهان تبدیل شده بود. این به معنای رشد بالای تولید کنندگان ارزان قیمت و تهیه کنندگانی بود که به بازار چین( و سایر کشورهای در حال توسعه جنوب شرق آسیا) وارد شده بودند. در همین زمان، خریداران برای خرید از چین صف کشیده بودند، زیرا مالیات و هزینه های خرید از چین بسیار کم بود.

علی بابا در بازار درونی چین بسیار موفق بوده است. برای مثال در سال 2003، علی بابا برنامه Taobao(تائوبائو) را راه اندازی کرد. این برنامه امروزه بزرگترین فروشگاه اینترنتی برای مشتریان داخل چین است و بیش از 80 میلیون کاربر ثبت شده دارد. تائوبائو در کمتر از دو سال(قبل از 2005) توانست رقیب آمریکایی خود eBay، پیشتاز قبلی بازار های مشتری به مشتری در چین را شکست دهد. به علاوه علی بابا، علی ماما(Alimama) را راه اندازی کرد، بزرگترین پلتفورم تبادل تبلیغات آنلاین در چین است. alipay، نیز از پیشتازان خدمات پرداخت آنلاین در چین محسوب می شود. در سال 2005، یاهو تمام نقل و انتقال مالی خود در آسیا را به علی بابا واگذارد کرد. این در حالی بود که شرکت یاهو 1 بیلیون دلار ر ا به ازای 40 درصد از سهام علی بابا خریداری کرده بود.

داستان علی‌بابا تبدیل به افسانه شده است. سایت‌های «تائوبائو» و «تمال» که متعلق به علی‌بابا هستند دو برابر آمازون جنس می‌فروشند. این وضعیت، بلندپروازی‌های علی‌بابا را افزون کرد تا در نهایت به فکر فروش سهام در بورس نیویورک بیفتد. رویدادی که روز جمعه عملی شد و نه‌تنها درآمدی هنگفت را به جیب سرمایه‌گذاران شرکت ریخت، بلکه بزرگ‌ترین آغاز به‌کار در بازارهای سهام در تاریخ را رقم زد. فروش سهام این شرکت در بازار سهام نیویورک 8/21 میلیارد دلار درآمد نصیب علی‌بابا کرده- که بیشتر از کسب درآمد عمومی شدن فیسبوک بود- و ارزش علی‌بابا به 168 میلیارد دلار رسیده- که چهار برابر یاهو است.

 علی بابا با خرید و فروش های بسیاری که انجام می دهد، سود هنگفتی به دست می آورد. سال گذشته، ۲۴۸ میلیارد دلار در معاملات این شرکت رد و بدل شده که اگر با ۸۳ میلیارد دلار eBay مقایسه کنیم، به عظمت این کمپانی پی می بریم.علی بابا رشد بسیار چشم گیری دارد و توانسته در ۴ ماهه اخیر، ۲ میلیارد دلار سود کسب کند که نسبت به سال پیش، ۳ برابر شده است. از آن طرف eBay مبلغ ۶۷۶ میلیون دلار سود عایدش شده و آمازون ۱۲۶ میلیون دلار ضرر کرده است. یکی از علت های سوددهی بالای این کمپانی، استخدام کارمندان کمتر نسبت به رقبای آمریکایی و خودداری از هزینه های مربوط به ایجاد مراکز فروش و ارسال کالا به مشتریان است.

دولت چین تخمین زده که تا سال بعد، کاربران اینترنت این کشور به بیش از ۸۰۰ میلیون نفر خواهند رسید. این تعداد کاربر، چین را به بزرگترین بازار آنلاین دنیا تبدیل می کند. عرضه مستقیم سهام علی بابا در بورس نیویورک، سرمایه گذاری را برای آمریکایی ها آسان تر می سازد.

اما درس های مهمی میتوان از  این شرکت اینترنتی چینی آموخت درس هایی برای کارآفرینان و  سیاست گذاران اکوسیستم کارآفرینی در ایران .

7 درس علی بابا برای کارآفرینان ایرانی

 اولین درسی که از شیوه عمل  علی بابا  میتوان آموخت این است که باید ایده ها و رویاهای خود را پرورش دهید. حتی اگر الان، سرمایه گذاری برای عملی کردن آنها در دسترس نباشد.

دومین درس آن است که با توجه به شرایط خاص ایران مانند تحریم های بین المللی و کمبود زیر ساخت ها و دولتی بودن بسیاری از ۀآنها نباید  تسلیم شرایط محیطی و مکانی شد و باید همیشه این موضوع را مد نظر قرار داد که  دنیای دیجیتال، محصور شدنی نیست.

در س سوم شبکه سازی و ایجاد ارتباطات قدرتمند و گسترده برای توسعه کسب و کار است . شما باید  افراد و دوستان خوبی برای خود پیدا کنید و به مشتریانتان عشق بورزید.

یادگیری مدام درس چهارمی است که باید از عملکرد علی بابا فرا گرفت .سعی کنید زیاد یاد بگیرید. یادگیری مداوم به شما کمک میکند تا خود را به روز نگه داشته و اطلاعات جدید را در کسب و کار خودتان به کار گیرید و عافلگیر نشوید.

برای حل مسائل مختلف  پیش روی شما در راه اندازی و توسعه کسب و کار یک نکته را به یاد داشته باشید  و ان این است که چالش هایی که پیش روی کارآ،رینان قرار دارد بسیار به هم شبیه هستند و تنها به کارگیری تاکتیک های مختلف در رویارویی و حل کردن آنهاست که با توجه به شرایط متفاوت میباشد . بنابر این سعی نکنید که مسئله را تغییر دهید تا راه حلش آسان شود تنها خوب مسئله را مطالعه کنید و نمونه های مشابه را بررسی کنید و تا کتیک های به کار گرفته شده را با توجه به شرایط خاص خودتان تنظیم و تغییر دهید  مطمئن باشید که به نتیجه میرسید . این درس پنجم از  عملکرد علی بابا است  تمرکز بر شناخت مشکلات و تبدیل آنها به مسائل و امتحان کردن راه حل های متفاوت و خلاقانه

درس ششم بهره گیری از فرصت های پیش روست  باید دانست که  همه فرصت ها را نمی توان به دست آورد. و اگر یک فرصت خوب را به دست آورید کافی است. سعی کنیم به جای تفکر نادرست پیمودن ره صد ساله در یک شب که متاسفانه با شرایط ناپایدار اقتصادی و  منش دلالی در کشور سالهاست  رسوخ کرده مسیر رشد را پله پله طی کنیم.

یکی از دلایل عمده ای که باعث می شود افراد فعال در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات، در ایجاد یک محیط کارآفرین و بسترسازی یک کسب و کار اینترنتی، با شکست یا موفقیت های بسیار ضعیف روبرو شوند، آن است که آنها فناوری اطلاعات را خوب می شناسند اما نحوه عرضه آن در محیط کسب و کار را نمی دانند و مشتریان از کسب و کار آنها استقبال نمی کنند.بنابر این درس هفتم برای استارتاپ های فناوری اطلاعات در ایران  یادگیری اصول کسب و کار و استفاده از مشاوران با تجربه در این حوزه است .

درس هایی برای اکوسیستم ایران

چین در سال های نه چندان دور کشوری بود که با تمام توان در حال تولید ارزان بود و هنوز هم  نشانه هایی از آن نحوه تولید در آن دیده میشود اما علیرغم  سیسات های خاص اقتصادی که در اوایل ظهور دولت کمونیست چین در این کشور  پیاده شدند اما چرخش به موقع رهبران چین این کشور را تبدیل به یک قدرت جهانی در عرصه اقتصاد کرده است .ممکن است تصویر ذهنی ما از چین هنوز به شکل کارخانه‌ای است که میلیون‌ها نفر انسان فقیر در آن جان می‌کنند اما چینی که فقط به فکر تولید ارزان بود در حال پیوستن به تاریخ است. پرجمعیت ترین کشور جهان آنچنان به سرعت در حال توسعه است که تولیداتی را به بازار عرضه کرده که در تمام صنایع بازیگری عمده شده‌اند. لنووو هم‌اکنون بزرگ‌ترین سازنده رایانه شخصی در جهان است یا هواوی در حال به چالش کشیدن بهترین رقبای غربی اش است. اکوسیستم ایران نیز میتواند از سیاست های گذار پیاده سازی شده در چین درس بگیرد و با استفاده ازآنها به  مرحله جدیدی پا بگذارد البته این به معنی کپی برداری از سیسات های چین و پیاده ساز یانها در ایران نیست  چرا که  این روش قبلا در کشور امتحان شده است و نتایجه خوبی هم به همراه نداشته است بلکه باید ساخت و مدلی بومی با درس گرفتن از نمونه موفق چین برای ایران ارائه نمود .

توسعه و ظهور شرکت های پر قدرتی مانند علی بابا  و هووایی و لنوو در چین که رقبای غربی را به چالش کشیده اند و همچنین بروز نشانه هایی از ظهور شرکت هایی مشابه در هند و مالزی و سنگاپور نوید دهنده عصر جدیدی در کارآفرینی است .عصری که در حقیقت ثمره سالها سرمایه گذاری و اجرای سیساست های ثابت و حمایت های پایدار از این حوزه در کشو رهای یاد شده بوده است .چیزی که در ایران کمتر شاهد ان بوده ایم و  هیچگاه با انباشت تجربه و سرمایه در حوزه های مزیت دار  امکان رقابت با جهان را نیافته ایم .

از زمانی که در اوایل دهه 1990 میلادی ایده سرمایه‌گذاری در جهان در حال توسعه محبوب شد، همیشه خطی بین بازارهای نوظهور و بورس‌های توسعه‌یافته‌تری مانند بورس‌های ایالات‌متحده، اروپا و ژاپن کشیده شده است. بازارهای نوظهور پرخطرتر به نظر می‌رسیدند، اما اوضاع عوض شد. موفقیت علی‌بابا در فروش سهام نشان می‌دهد که دیوار چین در حال فرو ریختن است. این که یک شرکت چینی مستقر در‌هانگژو می‌تواند پول بیشتری از فروش سهام فیسبوک که در کالیفرنیا واقع است به دست آورد، نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاران اکنون با شرکت‌های کشورهای در حال توسعه مانند شرکت‌های کشورهای توسعه‌یافته برخورد می‌کنند. نگرانی‌های موجود درباره اقتصادهای در حال توسعه یک شبه از بین نخواهد رفت، اما با گذر زمان بازارهای سهام میزبان شرکت‌های بیشتر و بیشتری از شانگهای، بمبئی، استانبول و سائوپائولو خواهند بود.در این میان باید فکر کرد که نقش بورس تهران و ایران در توسعه استارتاپ های ایرانی در حوزه های مختلف از جمله فناوری اطلاعات چگونه است ؟ آیا این بورس مانند روال قبلی خود تنها سال های سال بعد از  عملیاتی شدن این نوع معامله ها تازه به فکر راه اندازی سیستم های خرید و فروش سهام شرکت های فناوریانه خواهد افتاد و یا با  پیش دستی و درک صحیح شرایط جهان به موقع  ابزار های بورسی مناسب را بومی سازی میکند و اقدام به راه اندازی بازار های مناسب برای عرضه و توسعه سرمایه  برای استارتاپ های ایرانی مینماید .

به نظر میرسد استارتاپ های ایرانی با بهره گیری از ظرفیت های بازار های سرمایه میتوانند رشد کنند و با غلبه بر مشکلات موجود سرمایه های بین المللی را جذب نمایند .به نظر میرسد باز شدن مسیری که علی بابا در ان پیشگام بود فرصت را برای  حضور استارتاپ های ایرانی در بورس های بزرگ و مطرح جهان باز میکند .

داستان اقتصاد جهان از زمان جنگ دوم جهانی این طوری بوده است: بر حمل و نقل و فناوری‌های ارتباطاتی سرمایه‌گذاری شد و تولید جهان به سوی کشورهای فقیر حرکت کرد. اما میلیاردها نفری که در کشورهای فقیر زندگی می‌کردند، توانایی خرید تولیدات خود را نداشتند. اکنون اقتصاد جهان در حال توازن‌بخشی دوباره است. مصرف در آمریکا و اروپا با افزایش نرخ بیکاری و کاهش حداقل دستمزد افت کرده، در حالی که افزایش درآمد در چین و دیگر کشورهای در حال توسعه مصرف را بالا برده است. به این ترتیب مصرف‌کنندگان این کشورها موتور رشد اقتصاد جهان شده‌اند. اگر در قرن بیستم مصرف آمریکا بر جهان غالب بود، در قرن بیست و یکم مصرف چین و هند کنترل اوضاع را در دست گرفته‌اند.

علی‌بابا نمونه کامل این قدرت جدید است. در سال 2013 خریداران چینی 248 میلیارد دلار جنس از وب‌سایت‌های تحت پوشش علی‌بابا خرید کرده‌اند. این مبلغ را با فروش 110 میلیارد دلاری اجناس در آمازون مقایسه کنید. شرکت‌هایی که به خانوارهای پکن، دهلی نو و جاکارتا جنس بفروشند، به زودی در اقتصاد جهان غالب خواهند شد.

نکته قابل توجه و فرصت پیش روی اکوسیستم ایران قرابت فرهنگی و بومی با  اکوسیستم های موفق شرق آسیا و کشور های فقیر پر مصرف است .کشور هایی مانند چین،اندونزی و هند که به تنهایی حدود یک سوم جمعیت جهان را در خود جای داده اند و روابط طولانی با ایران داشته و دارند میتوانند بازار مصرف بزرگ و مناسب برای استارتاپ های ایرانی باشد .اگرچه سیاست های کنونی کفه ترازو را به سمت واردات از این کشور ها سوق داده است .نکته مهم و درس اساسی این است که جامعه ایرانی با 75 میلیون  نفر جمعیت و افزایش سطح رفاه ، سوا و درامد عمومی میتواند بازار مصرف خوبی برای استارتاپ های ایرانی باشد و  همزمان میتواند محک مناسب برای توانمندی آنها در به دست گرفتن بازار . تغییر عادات مصرفی و رفتاری مردم در ایران میتواند این امر را برای استارتاپ ها آسان تر کند .


پاسخی بگذارید »

شما باید وارد شوید تا بتوانید کامنت بگذارید.